Pytania o sens ludzkiego życia, rolę przypadku, moc sprawczą jednostki – wybrzmiały w sobotni wieczór z ogromną siłą. Wszystko za sprawą utworów z albumu „Human fate” („Ludzki los”), które wykonali muzycy z formacji Dawid Lubowicz Quartet w ramach Radziejowickich Wieczorów Jazzowych.

Dawid Lubowicz to niezwykle aktywny muzyk, jego artystyczna działalność nie ogranicza się do jednego zespołu. Gra w różnych składach, a jednym z nich jest powołany 16 lat temu Atom String Quartet. Łączy góralską wrażliwość z klasyczną edukacją muzyczną i jazzem. Jest doskonałym skrzypkiem i świetnym improwizatorem. W czasie pandemii nauczył się grać na mandolinie, od tej pory występuje na scenie również z tym instrumentem. Lubowicz także komponuje.

W sobotni wieczór wystąpił w doborowym składzie – na scenie liderowi towarzyszyli Michał Jakubczak (fortepian), Robert Kubiszyn (gitara basowa) i Paweł Dobrowolski (perkusja). Było cudownie, niezwykle energetycznie, momentami lirycznie i naprawdę różnorodnie. Jazzowe klimaty przeplatały się z folklorem, żart z powagą, radość ze smutkiem. Nic dziwnego – w programie koncertu znalazły się kompozycje z płyty „Human fate” („Ludzki los”). A w życiu, jak to w życiu – są wzloty i upadki. Czasem słońce, czasem deszcz…

– Zastanawiam się, jak to jest z tym ludzkim losem. Czy mamy na niego wpływ? Kompozycje z tej płyty stawiają pytania, które pozostają bez odpowiedzi – mówił muzyk. Samo jednak pytanie może być przecież dążeniem do prawdy, poszukiwaniem sensu. Ostateczne przesłanie jest optymistyczne. Utwór otwierający to „Positive”, przebija z niego myśl, że warto myśleć pozytywnie. Kojące brzmienie mandoliny przywodzi na myśl greckie motywy, południową beztroskę i pogodę ducha. Album kończy natomiast kompozycja „Fulfillment” („Spełnienie”) – kojąca, anielsko piękna, zmysłowa i liryczna. Brzmi jak pogodzenie się z losem; oto sens został odnaleziony, a w sercu zapanowała harmonia i spokój połączone z ufnością, że to, co nas czeka, jest dobre.

Po drodze bywało jednak wyboiście. W kompozycji „Tyche” nawiązującej do mitologii greckiej przywołana została bogini będąca uosobieniem przypadku i ślepego losu. Ten utwór, jako jedyny na płycie, skomponował brat Dawida Lubowicza, Jakub. Przeważają tu groźne motywy i złowrogie tony, ale zza ciemnych chmur co jakiś czas nawet tu przebija słońce. W „Tangu for the abandoned” („Tango dla opuszczonych”) człowiek zmaga się z samotnością. Cztery części przechodzą płynnie jedna w drugą, począwszy od lirycznego „Smutku”, poprzez nostalgiczny „Żal” i gorączkowe „Roztargnienie”, po tchnącą optymizmem „Nadzieję”.

W życiu bywa też tkliwie i romantycznie… Tu przywołać można „Harlequin dance” („Taniec Arlekina”). Postać Arlekina (ang. Harlequin) wywodzi się z włoskiej komedii dell’arte. To błazen, którego głównym zadaniem było komplikowanie akcji przedstawienia i wprowadzenie do niego komizmu. Wykazując się dowcipem, sprytem i zaradnością, goni za swoją miłością, którą uosabia postać Kolombiny. Lubowicz ukazuje Arlekina w wyjątkowo melancholijnej odsłonie. Utwór rozpoczyna pizzicato skrzypiec, chwilę później do solisty dołączają dzwonki zwane popularnie cymbałkami, z kolei fortepian i bas podążają drugą linią melodyczną, stanowiącą tło dla głównego motywu. Przypomina to taniec dworski sprzed kilkuset lat, zapewne tytułowy pląs Arlekina. Dalej mamy już wołanie utęsknionego serca, które mimo że należy do błazna, cierpi jak każde inne… Bohater rozpala się w swojej tęsknocie, rozogniony uczuciem, po czym muzyka wraca do jakże pięknego motywu wstępującego.

Nie zabrakło folklorystycznej nuty. „Wieczorne refleksje” co prawda nie znalazły się na płycie, ale w pełni oddają jej ducha. Kompozycja powstała w czasie pandemii. Początkowe solo skrzypiec tchnie góralskim folklorem. Śpiewny motyw jakby odbijał się od gór i wracał w postaci echa. Paweł Dobrowolski dorzucał zza zestawu perkusyjnego pojedyncze dźwięki przywodzące na myśl dzwonki pasących się owiec i kościelnych dzwonów. Tu również pojawiają się samotność, żal, pytania, na które trudno znaleźć odpowiedzi, poszukiwanie sensu i przebłyski światła, które ostatecznie przynosi ukojenie i nadzieję na lepsze jutro. Dźwięk wieńczący utwór może imitować zegar, który wybija późną godzinę, ogłaszając koniec dnia, albo dzwon kościelny symbolizujący ostateczny koniec. Wraz z ostatnią nutą na scenie zgasło zupełnie światło…

Wieczór zakończono z przytupem kompozycją „Turbo folk”. – Ten utwór lubimy grać na zakończenie – powiedział. Nic dziwnego, tak żywiołowy finał nikogo nie może pozostawić obojętnym. Dużo było tu podhalańskiego zaśpiewu, ale pobrzmiewały też echa oberków a nawet szkockich tańców ludowych. Taniec do zatracenia, wir, szaleńczy pląs z przytupem – muzyka pulsowała kolorytem i niebywale silną energią. Lubowicz bawił się też brzmieniem skrzypiec, wydobywając z instrumentu niezwykłe dźwięki, czasem redukując je do chropowatego brzmienia imitującego góralską trombitę. Oklaskom nie było końca, publiczność nie szczędziła słów zachwytu, a kolejka po płyty zdawała się nie mieć końca.

W niedzielę finał radziejowickiego festiwalu. Przed publicznością wystąpi Marcin Wasilewski Trio. Nie tak miało wyglądać zwieńczenie festiwalu. Tragiczne wydarzenia z Krakowa i związana z nimi żałoba narodowa wpływają na nastrój każdego z nas. Organizatorzy zdecydowali się jednak nie odwoływać koncertu. Muzyka ma stać się przestrzenią wspólnoty i refleksji, gestem pamięci i sprzeciwu wobec bezsensownej przemocy. Program koncertu zostanie zmodyfikowany, by umożliwić godne przeżywanie tych trudnych chwil. Wydarzenie poprzedzi minuta ciszy…

Monika Borkowska