Autor: Paweł Markuszewski

Muzyczny atlas Polski: artyści, instrumenty i ich muzea

Polskie dziedzictwo muzyczne to nie tylko kompozytorzy i ich dzieła. Tworzą je również miejsca związane z życiem i działalnością artystów oraz instytucje gromadzące materialne świadectwa muzycznej przeszłości. Poniższy tekst opisuje…
Muzyka w szponach cenzury – od „Państwa” Platona do „cancel culture”

Instytucje religijne, państwowe i partyjne przez stulecia próbowały regulować, czego słuchają wierni, poddani lub obywatele. Narzędzia kontroli zmieniały się, ale cel pozostawał ten sam: podporządkowanie muzyki obowiązującym normom moralnym i…
Carl Maria von Weber – człowiek, który stworzył romantyzm

Choć Carl Maria von Weber żył niespełna czterdzieści lat, to zdążył w tym czasie odmienić oblicze muzyki. Był twórcą opery romantycznej i jednym z największych mistrzów wczesnoromantycznego stylu brillant. Jego…
Odkurzacz, armata, cztery helikoptery i sto metronomów: utwory na nietypową obsadę

Drumla, harmonijka ustna i maszyna do pisania jako instrumenty solowe. Muzyka na wodę, wiatr i ptaki. Wystrzały armatnie zapisane w partyturze. Odkurzacze elektryczne, froterka do podłóg, syrena okrętowa i śmigło…
Ex Oriente lux. Inspiracje orientalne w muzyce europejskiej

Marsz turecki Mozarta, SzeherezadaRimskiego-Korsakowa, Madama Butterfly Pucciniego – to najsłynniejsze spośród tysięcy dzieł muzyki klasycznej, które powstały pod wpływem kultur szeroko rozumianego Wschodu. Przez stulecia europejscy kompozytorzy postrzegali Orient jako…
Dźwiękowe krajobrazy Ottorina Respighiego

Ottorino Respighi to najwybitniejszy spośród kompozytorów, którzy na przełomie XIX i XX wieku podjęli próbę odnowienia muzyki włoskiej, od wielu dziesięcioleci zdominowanej przez operę. Choć odwoływał się zarówno do tradycji…
Muzyka o cierpieniu i nadziei. O najpiękniejszych Stabat Mater

Średniowieczna sekwencja Stabat Mater, opisująca cierpienie Matki Bożej stojącej pod krzyżem, należy do najczęściej wykorzystywanych tekstów religijnych w historii muzyki. Sięgali po nią twórcy różnych epok, tworząc setki, a może…
Boskie proporcje i ukryty ład. Jak liczby rządzą muzyką

Już starożytni Grecy odkryli, że przyjemnie brzmiące interwały można zapisać prostymi proporcjami liczb. Od tej pory muzyka i matematyka pozostają ze sobą w zaskakująco bliskiej relacji. Od eksperymentów akustycznych Pitagorasa,…
Muzyczne oblicza Fausta

Niewiele postaci literackich zrobiło w muzyce tak zawrotną karierę jak doktor Johann Faust, bohater dramatu Johanna Wolfganga von Goethego. Historia uczonego, który w imię wiedzy i przekroczenia granic poznania zawiera…
Mieczysław Wajnberg – życie w cieniu

Mieczysław Wajnberg przez całe życie tworzył w cieniu – wojny, emigracji, politycznego terroru i cudzej sławy. Pozostawił muzykę o niezwykłej sile ekspresji, która dopiero od niedawna zdobywa należne sobie miejsce…
Dźwięki, które mruczą. Kot w historii muzyki

Przypadający 17 lutego Międzynarodowy Dzień Kota to idealny moment, by spojrzeć na muzykę… z kociej perspektywy. Na przestrzeni wieków koty bywały nie tylko domowymi towarzyszami, ale także źródłem inspiracji dla…
B-A-C-H i inni. Muzyczne szyfry i kryptogramy

Muzyka to coś więcej niż dźwięki – to tajemny język, pełen symboli, aluzji i kodów. Od średniowiecznych akrostychów, poprzez literowe kryptogramy Bacha, Schumanna czy Szostakowicza, aż po intertekstualne gry Luciana…